Çörek Otu

Çörek otu modern tıbbın oldukça ilgisini çeken az sayıda bitkiden biridir. Hastalıklara etkisi üzerine yüzlerce deney yapılmıştır ve onlarcası da halen devam etmektedir. Bu kadar araştırma ve deney hep olumlu sonuçlanmış ve her defasında asırlar öncesinden buyurulan ve kıymeti yeni yeni anlaşılan "Ölümden başkasına şifadır" hadisi şerifine ulaşılmıştır. Ancak ilginçtir ki yine bu yüzlerce çalışmaya rağmen çörek otunun etki mekanizması hala tam olarak çözülememiştir.


Çörek Otunun Faydaları Klinik ve Terapötik Özellikleri

Çörek otu tohumları binlerce yıldır baharat ve gıda koruma maddesi olarak kullanılmıştır. Bitkinin tohumları ve yağı geleneksel tıp alanında kullanılabilecek potansiyel ilaç özellikleri göstermektedir. Bu derlemede çörek otunun terapötik (iyileştirici) kullanım alanları ve vücut sistemlerini etkileyen hastalıkların tedavisindeki rolü incelenmiştir.

Çörek otu, oksidan ajanları temizleyen antioksidan sistemi harekete geçirme özelliğine de sahiptir. İnflamatuar (iltihabi) süreçlerin mediatörü (arabulucu) olan prostaglandinleri ve lökotrienleri baskılayarak antienflamatuar (iltihap önleyici) özellik göstermektedir. Bitkinin immunomodülatör (bağışıklık sistemini düzenleyici) özellikleri, T hücrelerini ve doğal katil hücrelerini artırarak immun cevaba (savunma sistemine) katkıda bulunma şeklindedir.

Çeşitli kanser ve mikroorganizmalara karşı anti–kanser ve anti–mikrobiyal özellikler göstermektedir. Toksik ajanlara maruz kalmış kolon dokusunda DNA hasarını azaltmakta, karsinogfenezin yani sağlıklı hücrelerin kanser hücrelerine dönüşmeye başlamasını önlemektedir. Çörek otu diabetes mellitus (DM) da da (Şeker Hastalığı) önemli tedavi edici etkilere sahiptir. Glukoz tarafından indüklenen insülin salgısını artırmanın yanında, intestinal mukozadan glukoz emilimini azaltma yönünde etkisi de bulunmaktadır.

Çörek otu, hepatik dokunun zararlı etkilere karşı korunmasında etkili olmanın yanında hepatik lipit peroksidasyonunu da düzenlemektedir. Çörek otunun etkileri anti–inflammatuar, antioksidan ve antineoplastik (kanseri geriletme, durdurma) etkilerin kombinasyonu şeklinde olduğu düşünülmektedir.

Çörek Otunun İyileştirici Etkisine İlişkin Bazı Bilgiler

Günümüzde modern tıbbın olanakları ne kadar genişlemiş olursa olsun geleneksel uygulamalar varlığını sürdürmektedir. Bir folklorik tıp uygulama bitkisi olarak çörek otunun insanda gözlemlenen bazı etkileri şöyledir:

• Antikanserojen (Kanseri engelleyen, durduran, gerileten)
• İmmunomodulator (Bağışıklık sistemini düzenleyici)
• Antidiyabetik (Diyabeti tedavi edici)
• Antihipertansif (Yüksek tansiyonu tedavi eden)
• Antiallerjik (Alerjiyi önleyen)
• Antiastmatik (Astıma karşı)
• Antidiaretik (İshal kesici/önleyici)
• Antienflamatuvar (İltihap önleyici)
• Mide hastalıklarında tedavi edici
• AİDS’i önleyici
• Böbrek hastalıklarını tedavi edici
• Kalp ve damarları koruyucu
• Kolesterol düşürücü
• Antiromatizmal (Romatizma tedavi edici/önleyici)
• Antikoagülan (Kanın pıhtılaşmasını önleyici)
• Antimikrobiyal (Mikrop aktivitelerini engelleyen)
• Antimikotik (Mantar gelişmesini önleyen)

Çörek otunun günümüzde tedavi amaçlı olarak faydalanıldığı alanlardan bazılarını da şöyle sıralayabiliriz:

• Çörek otunun hem tane hem de yağ formu antimikrobik amaçla kullanılmaktadır
• Çörek otu yağı, mantar hastalıklarında antifungal olarak etki göstermektedir
• Sitotoksik etkisi nedeniyle zehirlenmelerde sıklıkla antidot olarak kullanılmaktadır
• İdrar yolları ve böbrek hastalıklarında ise diüretik etkisinden yararlanılmaktadır.
• Mide barsak şikayetlerini gidermede etkilidir.
• Çörek otu yağının düz kasları gevşetici özelliği nedeniyle pek çok durumda antispazmodik olarak etki gösterdiği bilinmektedir.
• Antitümoral etkisinden dolayı kanser hastalıklarında,
• Antiastmatik etkisinden dolayı da göğüs hastalıklarında tedavi amaçlı kullanılmaktadır.
• Genç kadınlarda çörek otu tohumları ağızdan alındığında adet kanamasını uyarmaktadır.
• Menstrüel siklusu düzenlemek ve doğum sırasında da uterus kasılmalarını artırmak için de yararlanılmaktadır.
• Emziren genç kadınlar tarafından çörek otu tohumları süt salınımını arttırdığı için kullanılmaktadır.
• Çörek otu tohumu taneleri hipertansif/hipotansif etkileri iyi bilindiğinden tansiyonun düzenlenmesinde, yağ metabolizması üzerine olan etkileri nedeniyle kan lipid seviyesinin düzenlenmesinde etkili olmaktadır.
• Çocuklarda cilt hastalıklarının tedavisinde, küçük çocuklarda ve genç yetişkinlerde antidiyaretik ve antiemetik olarak kullanılmaktadır.
• Çörek otunun genç erişkinlerde antihelmintik olarak kullanıldığı da bilinmektedir.
• Çörek otu taneleri ayrıca farenjit, grip, paralizi, karın ağrısı ve birçok hastalığın tedavisinde kullanılmaktadır.

Bakınız çörek otunun diğer faydaları.

Çörek otu tohumlarının ya da yağının yukarda bahsedilen olumlu ve tedavi edici etkisinin yanında, uygunsuz ve özensiz kullanımına bağlı olarak istenmeyen hatta beklenenin aksi etkilerinin görülebileceği dikkate alınmalıdır. Oldukça geniş bir hastalık grubunda ve yaygın olarak kullanılan bir folklorik tıp bitkisi olarak çörek otu, etkisi en iyi bilinen bitkilerden biridir. Ülkemizde çörek otu ve yağının tedavide kullanımına ilişkin çalışmalar yok denecek kadar azdır.

Bitkinin tohumları veya yağının şifa verici olması için hem yöntem hem de miktar olarak uygun alınmasına özen gösterilmelidir. Bununla birlikte hangi yaş grubunun hangi rahatsızlıkta ne kadar kullanılacağı konusunda net bilgiler oluşmamıştır.

Çörek otundan fayda bulabilmek için sadece çörek otunu bir kaç kez kullanmak yetmemektedir. Çörek otunu düzenli olarak uzun süre kullanmak gereklidir. Ki bunu Peygamber Efendimiz (sav) çörek otunun ölümden başka her şeye şifa olduğuna işaret ederken "Çörek otuna devam ediniz..." tavsiyesinde bulunarak çörek otunun bu olumlu etkilerinden faydalanabilmek için çörek otu kadar çörek otuna uzun süre ve düzenli olarak devam etmenin de çörek otu kadar önemli olduğunu bildirmişlerdir.

Son olarak böylesine faydalı ve çok kolay ulaşılabilir bir şifa kaynağının herkes tarafından bilinmemesi de gerçekten üzücü ve ilginçtir. Eğer yakınlarınız ile hasta ziyaretlerinde değilde başka sebeplerle bir araya gelmek istiyorsanız bu yazıyı sevdiklerinizle paylaşmanızı öneririz.

Kaynaklar:
http://www.scopemed.org/mnstemps/1/khb_009_05-513.pdf
http://lokmanhekim.mersin.edu.tr/index.php/lokmanHekim/article/view/121