Çörek Otunun Anti-tümör ve Anti-kanserojen Etkileri

Kanserin gelişmesine neden olan temel değişiklik kanser hücrelerinin sürekli ve kontrolsüz olarak çoğalmasıdır. Söz konusu hücreler, hücrenin yaşam döngüsü kontrol eden sinyallere doğru tepkiyi göstermez ve kontrolsüz bir biçimde çoğalıp bölünmeyi sürdürür, normal doku ve organları istila ederek tüm vücuda yayılır. Hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu ortaya çıkan hücre topluluklarına tümör denir ve tümörler malign ve benign olmak üzere iki grupta incelenir.

Deride görülen basit siğiller benign tümörlere örnek verilebilir. Benign tümörler çevredeki dokuya veya vücudun diğer bölgelerine yayılmadan oluştukları yerde kalırlar. Buna karşın malign tümörler hem çevrelerindeki dokuya hem de kan veya lenfatik sistem aracılığıyla tüm vücuda yayılım gösterirler. Kanser hücrelerinin oluştukları çevre dokulara ve sonrasında tüm vücuda yayılması metastaz olarak nitelendirilir.

Kanserler, karsinomlar, sarkomlar ve lösemi veya lenfomalar olmak üzere üç ana gruba ayrılabilir. Karsinomlar, insanlarda görülen kanserlerin %90’ını oluşturur ve epitel hücre kaynaklıdırlar. Sarkomlar, insanlarda daha az görülür ve kas, kemik, kıkırdak ve fibröz doku gibi bağ dokularda meydana gelen katı tümörleri kapsar. İnsanlarda görülen kanser türlerinin %7’lik kısmını oluşturan lösemi ve lenfomalar ise sırasıyla kan hücreleri veya immün sistem hücrelerinde gelişir. Bu sınıflandırmanın haricinde kanserler tümörün geliştiği organ veya dokuya göre de sınıflandırılırlar. Meme kanseri, lenf kanseri bu sınıflandırmaya örnek gösterilebilir.

Pek çok in vivo ve in vitro çalışma ile çörek otu tohumlarının ve aktif bileşenlerinin anti-tümör etkileri gösterilmiştir. Çörek otu tohumlarının uçucu yağının etkileri, insanlarda görülen farklı kanserler üzerinde araştırılmış ve yağın bazılarına karşı sitotoksik (kanser hücresi öldürücü) etki gösterdiği bulunmuştur (Islam ve ark., 2004). Buna örnek olarak; MCF-7 göğüs kanseri hücrelerinin çörek otunun sulu ve alkollü ekstraktlarının tek başına veya H2O2 ile birlikte muamele edilmesiyle, söz konusu kanserli hücre büyümesinin durduğu gösterilmiştir (Swamy & Tan, 2000). Buna göre çörek otunun, tek başına veya oksidatif stres ile birlikte, etkili bir anti-kanser ajan olduğu sonucuna varılır.

Çörek otu yağının anti-tümör mekanizları üzerine çalışmalar yapılmıştır. Buna göre, çörek otu ekstraktları, derişime bağımlı olarak, metastazı tetikleyen faktörleri inhibe eder. Bunlar; tip 4 kolajenaz, metalloproteinaz, serinproteinaz inhibitörleri (Medenica ve ark., 1997); anjiojenik protein-fibroblastik büyüme faktörü (Swamy ve Tan, 2000); doku tipi plazminojen aktivatörü, ürokinaz tipi plazminojen aktivatörü ve plazminojen aktivatör inhibitörü tip 1 (Awad, 2005). Tümör hücrelerinin bu faktörleri meydana getirerek metastazlarını sürdürdükleri düşünülürse, çörek otu yağının anti-tümör etkileri, bölgesel tümör invasyonu ve metastazın in vivo inhibisyonu aracılığıyla anti-anjiojenik etkiler üzerinden ortaya çıkıyor olmalıdır.

Çörek otunun ham ekstraktının anti-tümör etkilerinin yanında, timokinon, ditimokinon ve diğer aktif bileşenlerinin de sitotoksik (kanser hücresi öldürücü) etkileri vardır. Etil asetat kolon kromatografik fraksiyon 5 (CC-5)’ten ekstrakte edilen çörek otu aktif bileşeni veya ahedrin, farklı kanser hücre gruplarına karşı anti-tümör etkisi gösterilmiştir. Ahedrin, hepatoselüler karsinom, lösemik hücre, Lewis akciğer karsinomuna karşı seçicidir (Swamy & Tan, 2000).

Timokinon ve ditimokinon farklı kanser hücre gruplarına karşı eşit sitotoksik etki gösterir. Söz konusu kanser hücre grupları, pankreatik adenokarsinom, insan rahim sarkoması ve insan lösemik hücreleridir (Salomi ve ark., 1992; Worthen ve ark., 1998). Timokinon ve ditimokinon, bu hücrelerin büyümesini, hücre döngüsü G1 fazında iken apoptozu tetikleyerek durdurur. Hücre büyümesinin durdurulması ise p53’ün gen ekspresyonu ile protein ekspresyonunun arttırılması ve anti-apoptotik Bcl-2 proteininin inhibe edilmesi ile sağlanır (Gali-Muhtasib ve ark., 2004). Bu demektir ki, timokinonun anti-neoplastik etkisi, p53’e bağımlı ve Bcl-2 proteini ile modüle edilen pro- apoptotik etkiler aracılığıyla gerçekleşir.

Çörek otu yağının ve aktif bileşenlerinin in vitro anti-tümör etkileri, farklı tümör modelleri üzerinde yapılan in vivo çalışmalarla teyit edilmiştir. Salomi tarafından 1992 yılında yapılan in vitro sitotoksik çalışmada çörek otu ham metanol ektraktının Ehrlich Assit Karsinomu (EAK), Dalton lenfoma (DLA-assit) ve Sarkoma-180 hücreleri (S-180 hücreleri) üzerinde yaklaşık %50 oranında sitotoksik (kanser hücresi öldürücü) etki yaptığı gösterilmiştir. Yine Salomi’nin 1991 tarihli çalışmasında çörek otu yağının topikal uygulanmasının farelerde kroton yağı ile indüklenmiş deri kanserinin başlama ve artmasının inhibe (durdurulduğu) olduğu gösterilmiştir.

Çörek otu yağı tümör boyutunu küçültmekte, karaciğer metastazını engellemekte, P815 mastositoma tümör taşıyan farelerin ölümünü geciktirmektedir (Ait Mbarek ve ark., 2007). El-Kadi ve arkadaşları tarafından 1989 yılında yapılan çalışmada, sağlıklı gönüllülerde çörek otu yağı ile 4 haftalık muamelenin bağışıklık sistemine ait olan T helper hücrelerin T supresör (baskılayıcı) hücrelere oranını ve vücudun doğal katil (savunma) hücrelerinin (Natural Killer-NK) fonksiyonunu arttırdığı gözlenmiştir.

Çörek otunun NK (savunma) hücreler üzerindeki etkisi 1991’de Matzinger tarafından tanımlanan JAM testi ile araştırılmıştır. Test için YAC-1 tümör hücreleri kör solüsyon ve dört farklı dozda (1 , 10 , 50 ve 100 g/mL) sulu çörek otu ekstraktı ile efektör hücreler (NK) varlığında kültüre alınmıştır. Efektör hücreler hedef hücrelere efektör:hedef oranı 200:1 , 100:1 ve 50:1 olmak üzere üç farklı oranda uygulanmıştır. Negatif kontrol olarak YAC-1 tümör hücreleri efektör NK hücrelerini içermeyen sulu çörek otu ekstraktı ile muamele edilmiştir. Kör solüsyonda NK hücrelerinin E:H oranı 200:1 olduğunda YAC-1 tümör hücrelerinde
%5 oranında sitotoksik etki gösterdiği görülmüştür.

Çörek otunun dozu arttıkça sitotoksik etkisinin de arttığı görülmektedir. Sulu ekstraktı YAC-1 tümör hücrelerindeki NK sitotoksik aktivitesini belirgin bir şekilde arttırmaktadır. E:H oranı 200:1 olduğunda köre karşı, artan çörek otu dozlarına göre sitotoksik etki yüzdeleri değerlendirilmiştir. Özellikle dikkat edilmelidir ki çörek otunun sulu ekstraktının YAC-1 tümör hücreleri üzerine direk sitotoksik etkisi bulunmamaktadır. Çörek otu doğrudan bir sitotoksik etki yerine NK (savunma) aktivitesini arttırma yetisi sayesinde YAC-1 tümör hücrelerini ölümünü tetiklemektedir.

Araştırmalar timokinonun göğüs ve yumurtalık adenokarsinomu (Shoieb ve ark 2003), kolorektal kanser (Gali-Muhtasib ve ark 2004a), neoplastik keratinositler (Gali-Muhtasib ve ark 2004b), insan osteosarkomu (Roepke ve ark 2007), fibrosarkoma, akciğer karsinomu, prostat kanseri (Kaseb ve ark 2007) gibi pek çok kanser çeşitlerinde de kanserli hücrelerin proliferasyonu (sayılarının hızla artması) üzerine inhibitör (engelleyici) etki gösterdiğini ortaya koymaktadır.

Timokinon ve ditimokinon, sitotoksik etkisini, hücre G1 fazında iken apopitozisi tetikleyerek durdurmaktadır. Hücre büyümesinin durdurulması ise p53’ün gen ekspresyonu ile protein ekspresyonunun arttırılması ve anti-apoptotik Bcl-2 proteininin inhibe edilmesi ile sağlanmaktadır (Gali-Muhtasib ve ark 2004b). Farelerde benzopirenin indüklediği ön mide karsinomuna ve kemik iliği hücrelerindeki kromozamal bozukluklarda timokinonun hasarlı hücreleri ve kromozom bozukluklarının frekansını belirgin olarak azalttığı bildirilmiştir (Badary ve ark 2007). Timokinonun antiproliferatif ve proapoptik etkilerinin insan osteosarkoma (kötü huylu kemik tümörleri)  hücrelerinde araştırıldığı çalışmada timokinon, normal osteoblastlara karşı oldukça az toksisite göstermesi nedeniyle umut verici bir bileşik olarak değerlendirilmiştir (Roepke ve ark 2007).

Ayrıca TQ’nun hepatoselüler karsinoma hücrelerini konsantrasyona bağlı olarak önemli ölçüde yavaşlattığı ve hepatosellüler karsinom (karaciğerin primer kanseri) tedavisi için umut verici bir antikanser bileşiği olduğu gösterilmiştir (Ahmed ve ark 2008). Yi ve ark (2008) timokinonun insan umbilikal veni endotel hücre göçünü, invazyonunu, proliferasyonunu ve tüp şekillenmesini inhibe ettiğini tespit etmişlerdir. Bu sonuçlar timokinonun tümör anjiyogenezisini (gelişmesini) ve tümör büyümesini inhibe (engellediği) ettiğini ve kanser tedavisi için potansiyel bir ilaç olarak kullanılabileceğini ortaya koymuştur. Timokinonun nükleer faktör-B’ye bağımlı antiapoptotik genleri azaltarak kemoterapatik bileşikler tarafından indüklenen pankreas hücrelerinin ölümünde etkili olduğu ve antitümoral ilaçlarla timokinonun birlikte kullanılmasının ise büyüme inhibisyonunu (kanserli hücrelerin engellenmesini) artırdığı gösterilmektedir (Banerjee ve ark 2009).

Ayrıca şu çalışmada bütün beyin tümörlerinin içinde en sık rastlanan primer kötü huylu beyin tümörü glioblastoma tümörü üzerinde çörek otunun etkin maddesi olan timokinon ile yapılan çalışmada umut verici sonuçlar alınmış. Yapılan çalışma sonucunda çörek otunun otofajiyi engellediği (tümör hücrelerinin çevre hücreleri yiyerek beslenmesini engellediği), apoptozu uyardığı (programlanmış ölüme direnç gösteren tümörlü hücreler için programlanmış ölümü uyardığı) gibi sonuçlara varılmıştır. Otofaji engellenmesi kanser tedavisinde heyecan verici ve gelişmekte olan bir stratejidir.


10 yorum:

  1. Selamün Aleyküm, değerli MBS, ismim Mehmet Akar,
    Büyük abdeste çıktığımda iki gündür kan görüyorum, biraz telaşlandım ama çörek otunun bana şifa olacağına inanıyorum. sorunum ne olabilir, bana ne tavsiye edersiniz?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Aleykümselam Mehmed,

      Bunun birçok nedeni olabilir. Bence bunun için bir uzmana görünmelisiniz. Telaşlanmanız normal çünkü bu normal birşey değil ancak nedeni illaki kötü bir hastalık olacak diye kesin birşey de yok tabi. Düzenli olarak çörek otu kullanmanızda fayda var ancak dediğim gibi nedenini öğrenmek için bir doktora görünün. Geçmiş olsun dileklerimle..

      Sil
  2. Peki corek otunu normal mi yemeli yoksa yagini mi icmeliyiz?

    YanıtlaSil
  3. Peki corek otunu normal mi yemeli yoksa yagini mi icmeliyiz?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Yağıda olur ancak kalitesi önemli. Emin olamazsanız tohumunu kullanın.

      Sil
  4. Merhaba,ben bu konuda tez yazıyorum da kaynakların alındığı makalelere nasıl ulaşabilirim? yardımcı olursanız sewinirim

    YanıtlaSil
  5. Şu yazının altında kaynak belirtilmiştir.

    http://www.coreklen.com/2014/01/corek-otunun-potansiyel-toksisitesi.html

    YanıtlaSil
  6. Kizimin kolunda kondrama veya sarkokondrama cikti ameliyat olucak corekotu yagi verdigim zaman kolunda agri oluyor sizlama seklinde acaba neden oluyor

    YanıtlaSil
  7. Kizimin kolunda kondrama veya kondrasarkoma cikti ameliyat olacak corekotu yagi verdigim zaman sizlama seklinde kolunda agri oluyor acaba neden

    YanıtlaSil
  8. Bunun için kesin birşey söylemek oldukça zor. Başka bir marka yağda da oluyor mu? Denediniz mi? Ne kadar veriyorsunuz kızınıza?

    YanıtlaSil

Lütfen soru sormadan önce, sorunuzu öncelikle arama kutusunu kullanarak araştırınız. Güzel yorumlarınız içinde teşekkürler.

Yorum Kutusu